Is het nu de vierde of de vijfde?
Wie vandaag op het Kerkplein van Sint-Margriete staat, ziet een ferm uit de kluiten gewassen kerk met een toren van 52 meter hoog. Ze werd gebouwd in 1881 naar de plannen van de Gentse architect Edmond De Perre-Montigny, die ook al het ontwerp voor het gemeentehuis tekende.
Volgens de plaatselijke overlevering is dit al de vijfde kerk van Sint-Margriete. Maar of dat echt zo is, hangt een beetje af van hoe je telt.
Het verhaal begint in de dertiende eeuw. Rond 1244 liet de Gentse Sint-Baafsabdij een eerste kerk bouwen voor de kolonisten die zich in deze jonge ontginningsstreek kwamen vestigen. Het dorp lag toen nog een stukje noordelijker, op een zandrug tussen de turfputten, een plek die later bekend zou worden als het Eiland. Die plek ligt nu net over de grens, in Nederland.
Lang heeft dat eerste kerkje daar niet gestaan. Bij de grote stormvloed van 1375 liep een groot deel van het gebied onder water en ging ook de kerk verloren. Daarna werd ze hersteld. Of dat een volledig nieuwe kerk was of gewoon het bestaande gebouw dat wat opgekalefaterd werd, weten we niet meer met zekerheid.
Na de indijking van de Sint-Kruispolder door de Bruggeling Jan de Plaet kwam er rond 1470 opnieuw een kerk.
Maar de polder bleef een kwetsbare plek. In 1570 beschadigde een zware storm het kerkgebouw en tijdens de Tachtigjarige Oorlog werden dijken doorgestoken zodat hele polders onder water kwamen te staan. De kerk bleef nog een tijd overeind, maar had haar beste tijd achter de rug.
In 1673 werd opnieuw een kerk gebouwd, iets zuidelijker, in de Sint-Lievenspolder, op de plaats waar vandaag het kerkhof ligt. Dit was een bescheiden gebouw met één beuk en zonder eigen toren. De klok hing op het kerkhof in een afzonderlijk klokkenhuis, dat later vervangen werd door een stenen klokkentoren bij de ingang van het kerkhof.
Twee eeuwen later was ook dat gebouw versleten. In 1881 verrees de kerk die we vandaag kennen.
Achter de kerk ligt vandaag het Sint-Margenietenplein. Die naam bestaat nog niet zo lang. Vroeger lagen daar volkstuintjes en kwamen dorpsbewoners er hun groenten kweken.
En zo komen we terug bij de vraag van het begin. Als de heropbouw na de stormvloed van 1375 een volledig nieuwe kerk was, dan staan we vandaag bij de vijfde kerk van Sint-Margriete. Was het toen gewoon een opgelapt bestaand gebouw, dan is dit de vierde.
De kerk van Sint-Margriete vertelt eigenlijk het verhaal van het dorp zelf. Hier in de polder moest men wel vaker opnieuw beginnen. Maar telkens kwam er weer een kerk.
